Yr economi a swyddi

Cynhyrchiant, cymorth i fusnesau, dur a gweithgynhyrchu, y stryd fawr ac ardrethi busnes, twristiaeth a chysylltedd digidol.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Datgloi potensial economi Cymru, a chreu swyddi da sy’n talu’n dda.

SeneddSeithfed Senedd Chweched Senedd

ThemâuPopeth Dur a gweithgynhyrchu Cymorth i fusnesau a buddsoddi Y stryd fawr ac ardrethi busnes Swyddi, cyflogau a chynhyrchiant Mentrau cydweithredol a pherchnogaeth gymunedol Twristiaeth a'r ardoll ymwelwyr Band eang a digidol

Datganiadau a dadleuon: 1; yn y Seithfed Senedd
Cyfraniadau: 285; yn y Seithfed Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 69; yn y Seithfed Senedd
Ymrwymiadau a godwyd: 14 o 14; yn y Seithfed Senedd

Ar y dudalen hon

Sut mae pethau ar hyn o bryd
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru a'r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.

Cyfradd cyflogaeth

73.3%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026

Y Deyrnas Unedig: 75.5%
Flwyddyn ynghynt: 72.7% (y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)

Cymru
Y Deyrnas Unedig

Dangos y ffigurau

Cyfradd cyflogaeth: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru	Y Deyrnas Unedig
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026	73.3%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026	72.1%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025	72.5%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025	72.3%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025	72.7%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025	73.4%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024	72.8%	75.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024	72.7%	75.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024	73.0%	75.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024	73.5%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023	74.1%	75.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023	74.1%	75.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2023	73.6%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2023	73.0%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2022	73.3%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2022	73.4%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2022	73.7%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2022	73.6%	75.1%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2021	73.0%	74.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2021	72.8%	74.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2021	72.1%	74.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021	72.2%	74.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2020	72.7%	75.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020	73.2%	75.4%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2020	73.7%	75.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2020	73.6%	75.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2019	73.2%	75.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2019	73.5%	75.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2019	73.2%	75.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2019	73.1%	75.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2018	73.1%	75.0%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2018	72.6%	75.0%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2018	72.6%	74.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2018	72.8%	74.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2017	72.4%	74.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2017	72.0%	74.4%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2017	71.6%	74.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2017	71.5%	74.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2016	71.2%	73.8%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2016	71.1%	73.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2016	71.3%	73.6%

Anweithgarwch economaidd

23.7%

Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026

Y Deyrnas Unedig: 20.9%
Flwyddyn ynghynt: 24.1% (y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)

Cymru
Y Deyrnas Unedig

Cyfran y bobl 16 i 64 oed nad ydyn nhw mewn gwaith nac yn chwilio am waith, dros y deuddeg mis hyd at bob dyddiad, yng Nghymru a'r DU.

O'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, sef arolwg sampl: efallai nad yw newidiadau bach o un cyfnod i'r nesaf yn rhai go iawn. Mae pob ffigur yn cwmpasu deuddeg mis, felly mae'r ffigurau ar gyfer dyddiadau cyfagos yn rhannu'r rhan fwyaf o'u misoedd. Maen nhw'n wahanol i'r prif ffigurau misol am y farchnad lafur.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth: crynodeb o weithgarwch economaidd. Ystadegau swyddogol. Disgwylir y diweddariad nesaf ar 20 Ionawr 2027. Gwiriwyd ar 22 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Anweithgarwch economaidd: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru	Y Deyrnas Unedig
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026	23.7%	20.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026	24.5%	21.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025	24.0%	20.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025	24.1%	21.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025	24.1%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025	23.9%	21.6%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024	24.7%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024	25.1%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024	24.5%	21.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024	23.8%	21.5%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023	23.0%	21.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023

Cynhyrchiant

84.9

2023

Flwyddyn ynghynt: 83.6 (2022)

Allbwn fesul awr a weithiwyd yng Nghymru, fel mynegai lle mae cyfartaledd y DU yn 100.

Mae allbwn yn cael ei fesur mewn prisiau cyfredol, heb ei addasu ar gyfer gwahaniaethau mewn prisiau rhwng gwahanol rannau o'r DU.

Ffynhonnell: Swyddfa Ystadegau Gwladol, GVA per hour worked: GOR Wales (Index UK=100). Ystadegau swyddogol sy'n cael eu datblygu. Gwiriwyd ar 22 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Cynhyrchiant: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru
2023	84.9
2022	83.6
2021	82.5
2020	84.4
2019	86.0
2018	82.7
2017	83.7
2016	83.5

Cyflog llawn amser nodweddiadol

£704

2025 (dros dro)

Y Deyrnas Unedig: £767
Flwyddyn ynghynt: £676 (2024)

Cymru
Y Deyrnas Unedig

Cyflog wythnosol gros canolrifol gweithwyr llawn amser sy'n gweithio yng Nghymru a'r DU, ym mis Ebrill bob blwyddyn.

Heb eu haddasu ar gyfer chwyddiant. Mae'r ffigurau ar gyfer pobl sy'n gweithio yng Nghymru, ble bynnag maen nhw'n byw, o'r Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion, sef arolwg sampl.

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Enillion wythnosol a fesul awr gros cyfartalog (canolrif) yn ôl ardaloedd lleol yng Nghymru, rhanbarthau Lloegr, gwledydd y DU a blwyddyn (£). Ystadegau swyddogol achrededig. Disgwylir y diweddariad nesaf ym mis Hydref 2026. Gwiriwyd ar 22 Hydref 2026.

Dangos y ffigurau

Cyflog llawn amser nodweddiadol: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod	Cymru	Y Deyrnas Unedig
2025	£704dros dro	£767dros dro
2024	£676	£728
2023	£636	£687
2022	£600	£642
2021	£564	£610
2020	£542	£586
2019	£535	£585
2018	£509	£568
2017	£498	£550
2016	£494	£539

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae 14 ymrwymiad yn Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru 2026 i 2030 yn perthyn i'r briff hwn, yng ngeiriau'r Rhaglen ei hun. O dan bob un, gwelwch pa mor aml mae wedi'i godi yn y Seithfed Senedd.

Cenhadaeth genedlaethol ar gynhyrchiant

Datblygu ein cenhadaeth cynhyrchiant, a fydd yn ystyried holl weithgarwch y llywodraeth yng nghyd-destun cynyddu cynhyrchiant.
Y ffigur diweddaraf: Cynhyrchiant, 84.9, 2023.
Wedi'i godi mewn 7 araith. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026, gan Adam Price. Wedi'i baru ar: “productivity mission”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Sefydlu Comisiwn Economaidd a Chyllidol newydd i’n helpu i osod targedau, casglu data perthnasol a mesur cynnydd i wneud y llywodraeth yn fwy atebol dros ei phenderfyniadau economaidd.
Wedi'i godi mewn 1 araith. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026, gan Janet Finch-Saunders. Wedi'i baru ar: “economic and fiscal commission”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Cefnogi busnesau Cymru

Creu Asiantaeth Ddatblygu Genedlaethol newydd, dan arweiniad byd busnes, hyd braich oddi wrth Lywodraeth Cymru, i helpu busnesau Cymru i dyfu, arloesi a masnachu’n rhyngwladol, sicrhau mewnfuddsoddiad, a chynyddu nifer y swyddi o ansawdd da, sy’n talu’n dda ac sy’n gynaliadwy. Bydd yr asiantaeth yn gweithio i bobl ledled y wlad ac ar draws yr economi.
Wedi'i godi mewn 2 araith a 4 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026, gan Shav Taj. Wedi'i baru ar: “new development agency”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Diwygio Banc Datblygu Cymru a’r cynhyrchion ariannol y mae’n eu cynnig er mwyn helpu busnesau canolig i dyfu a sicrhau bod ei gyllid yn hyrwyddo ac yn ymgorffori gwaith teg a chyflog byw gwirioneddol.
Wedi'i godi mewn 8 araith a 2 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 19 Hydref 2026, gan Andrew Slade. Wedi'i baru ar: “Development Bank of Wales”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ailfuddsoddi yng Nghymru

Anelu at gynyddu’r lefel sy’n cael ei gwario ar gaffael nwyddau a gwasanaethau gan gyflenwyr sydd wedi’u lleoli yng Nghymru tuag at 70%, gan ddefnyddio caffael cyhoeddus yn sbardun i dwf economaidd. Byddwn yn cyflwyno mesur newydd o’r gwerth economaidd y mae Cymru’n ei gael o gaffael cyhoeddus er mwyn sicrhau bod gwariant cyhoeddus yn rhoi’r budd economaidd a chymdeithasol mwyaf posibl i’r wlad.
Wedi'i godi mewn 9 araith a 4 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 9 Hydref 2026, mewn cwestiwn ysgrifenedig gan Joshua Kim. Wedi'i baru ar: “public procurement”, “Wales-based suppliers”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Datblygu’r gadwyn gyflenwi ar gyfer pren Cymru, gan ddefnyddio caffael cyhoeddus i ysgogi’r galw, a hyrwyddo arloesedd a thwf busnes yn y sector, gan gynyddu gwydnwch a chydweithio â’r sector i gyflawni Strategaeth Ddiwydiannol Cymru ar gyfer Pren.
Wedi'i godi mewn 1 araith. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan Llyr Gruffydd. Wedi'i baru ar: “Welsh timber”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Mabwysiadu dull Gwaith Teg yn Gyntaf o ran dyfarnu grantiau, benthyciadau a chontractau’r sector cyhoeddus.
Wedi'i godi mewn 1 araith. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan Huw Thomas. Wedi'i baru ar: “fair work first”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Cefnogi busnesau bach a’r stryd fawr i ffynnu

Diwygio ac yn ailgydbwyso ardrethi busnes i roi mwy o gefnogaeth i fusnesau’r stryd fawr ym maes lletygarwch, hamdden a manwerthu.
Wedi'i godi mewn 16 araith, 15 cwestiwn ysgrifenedig a 3 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 20 Hydref 2026, mewn cwestiwn ysgrifenedig gan Paul Davies. Wedi'i baru ar: “business rates”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Defnyddio’r Tasglu Canol Trefi i archwilio’r opsiynau ynghylch adfywio canol ein trefi, gan gynnwys ailddefnyddio eiddo gwag fel tai cymdeithasol.
Wedi'i godi mewn 5 araith, 5 cwestiwn ysgrifenedig a 1 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 13 Hydref 2026, gan Rhun ap Iorwerth. Wedi'i baru ar: “town-centre taskforce”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Creu mwy o gyfoeth cymunedol

Deddfu ar gyfer hawl y gymuned i brynu, i rymuso cymunedau i gymryd perchnogaeth o asedau lleol.
Wedi'i godi mewn 6 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 1 Hydref 2026, gan Casey Edwards. Wedi'i baru ar: “community assets”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Darparu mwy o gymorth arbenigol i greu, tyfu a chynnal busnesau newydd – busnesau cydweithredol, cymdeithasol, a rhai sy’n eiddo i weithwyr – a’i gwneud yn haws iddynt gael mynediad at gyllid drwy Fanc Datblygu Cymru.
Wedi'i godi mewn 3 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 6 Hydref 2026, gan Dafydd Trystan Davies. Wedi'i baru ar: “social enterprises”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Cysylltedd digidol a thrawsnewid

Cyflwyno Strategaeth Ddigidol newydd a fydd yn cefnogi digideiddio ac arloesi yn economi Cymru, yn sbarduno trawsnewid digidol gwasanaethau cyhoeddus, ac yn creu’r amodau ar gyfer mabwysiadu AI mewn ffordd ddiogel a moesegol er mwyn cynyddu cynhyrchiant a darparu gwasanaethau cyhoeddus mwy effeithlon.
Wedi'i godi mewn 55 araith, 1 eitem ar yr agenda, 9 cwestiwn ysgrifenedig a 1 deiseb. Yn fwyaf diweddar ar 21 Hydref 2026, mewn cwestiwn ysgrifenedig gan Darren Millar. Wedi'i baru ar: “AI”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Parhau i weithio gyda Llywodraeth y DU a darparwyr telathrebu i sicrhau bod busnesau a chartrefi yn gallu cael mynediad at fand eang cyflym iawn o leiaf.
Wedi'i godi mewn 1 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 6 Hydref 2026, gan Darren Millar. Wedi'i baru ar: “mobile signal”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Sector twristiaeth mwy cynaliadwy

Adolygu rôl Croeso Cymru ac ystyried ai dyma’r model gorau ar gyfer cefnogi twristiaeth a hyrwyddo gyrfaoedd yn y diwydiant.
Wedi'i godi mewn 2 araith a 2 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 13 Hydref 2026, gan Heledd Fychan. Wedi'i baru ar: “Visit Wales”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Seithfed Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2026.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2026	0
Mehefin 2026	0
Gorffennaf 2026	0
Awst 2026	Dim cyfarfodydd
Medi 2026	145
Hydref 2026	140

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.

Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio

Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

“Welsh economy”
“economy of Wales”
“economic growth”
“economic development”
“businesses in Wales”
“small businesses”
“Welsh businesses”
“economic strategy”

Dur a gweithgynhyrchu

“industrial strategy”
“steel”
“steelworks”
“steel industry”
“Tata”
“Port Talbot”
“electric arc furnace”
“manufacturing”
“advanced manufacturing”
“semiconductor”
“semiconductors”
“Airbus”
“timber industry”
“defence sector”
“defence industry”
“Defence Ethical Framework”

Cymorth i fusnesau a buddsoddi

“Development Bank of Wales”
“Development Bank”
“National Development Agency”
“Development Agency”
“Business Wales”
“inward investment”
“foreign direct investment”
“freeport”
“freeports”
“investment zone”
“investment zones”
“public procurement”
“Welsh suppliers”
“Wales-based suppliers”
“foundational economy”

Y stryd fawr ac ardrethi busnes

“high street”
“high streets”
“town centre”
“town centres”
“business rates”
“non-domestic rates”
“rates relief”
“retail, leisure and hospitality”
“hospitality sector”
“hospitality businesses”
“Town Centre Taskforce”
“empty shops”

Swyddi, cyflogau a chynhyrchiant

“productivity”
“gross value added”
“economic inactivity”
“economically inactive”
“unemployment”
“wage gap”
“average wages”
“real living wage”
“Fair Work”
“Economic and Fiscal Commission”
“job losses”
“redundancies”

Byrfoddau

“GVA”

Mentrau cydweithredol a pherchnogaeth gymunedol

“co-operative”
“co-operatives”
“employee ownership”
“employee-owned”
“social enterprise”
“social enterprises”
“social business”
“social businesses”
“community right to buy”
“community ownership”
“community wealth”
“community assets”

Twristiaeth a'r ardoll ymwelwyr

“tourism”
“tourists”
“visitor economy”
“Visit Wales”
“visitor levy”
“tourism tax”
“tourism levy”
“Visitor Accommodation (Register and Levy)”

Band eang a digidol

“broadband”
“superfast broadband”
“full fibre”
“gigabit”
“mobile signal”
“mobile coverage”
“digital connectivity”
“Digital Strategy”
“artificial intelligence”
“digital exclusion”

Byrfoddau

“4G”
“5G”
“AI”

Rhagor am sut mae'r briffiau'n cael eu tagio

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Cyfradd cyflogaeth

Sut mae pethau ar hyn o bryd

Cyfradd cyflogaeth

Anweithgarwch economaidd

Cynhyrchiant

Cyflog llawn amser nodweddiadol

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Cenhadaeth genedlaethol ar gynhyrchiant

Cefnogi busnesau Cymru

Ailfuddsoddi yng Nghymru

Cefnogi busnesau bach a’r stryd fawr i ffynnu

Creu mwy o gyfoeth cymunedol

Cysylltedd digidol a thrawsnewid

Sector twristiaeth mwy cynaliadwy

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Dadl y Ceidwadwyr Cymreig - y sector amddiffyn

Pwy sy'n ei godi

Yn ateb dros y llywodraeth

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan