Ystadegau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cyhoeddi. Mae pob siart yn dangos y blynyddoedd ers etholiad y Senedd 2016, neu mor bell yn ôl ag y mae'r ffigurau'n mynd, ac yn nodi pob etholiad ers hynny.
Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg
27.4%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026
Flwyddyn ynghynt
27.2%(y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025)
Cyfran y bobl 3 oed neu hŷn sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, dros y deuddeg mis hyd at bob dyddiad.
Mae'r arolwg yn rhoi ffigurau uwch na'r Cyfrifiad, y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddefnyddio i fesur cynnydd tuag at filiwn o siaradwyr: 17.8% yn 2021. Cynhaliwyd cyfweliadau dros y ffôn o fis Mawrth 2020 tan hydref 2023, a gododd ychydig ar y gyfran sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg, felly mae'r cyhoeddwr yn cynghori gofal wrth ddarllen y duedd. Nid yw'r ffigurau'n ystadegau swyddogol achrededig mwyach am fod sampl yr arolwg wedi lleihau.
Pobl sy'n dweud eu bod yn gallu siarad Cymraeg: pob ffigur yn y siart, y diweddaraf yn gyntaf.
Cyfnod
Cymru
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2026
27.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2026
27.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2025
27.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2025
26.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2025
27.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2025
26.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2024
27.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2024
27.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2024
27.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2024
28.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2023
29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2023
29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2023
29.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2023
29.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2022
29.5%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2022
29.8%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2022
29.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2022
29.9%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2021
29.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2021
29.6%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2021
29.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2021
29.2%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2020
29.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2020
28.8%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2020
28.7%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2020
28.4%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2019
28.4%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2019
29.0%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2019
29.6%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2019
29.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2018
29.9%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2018
29.7%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2018
29.3%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2018
29.0%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2017
29.2%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2017
29.1%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2017
28.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Mawrth 2017
28.8%
Y flwyddyn hyd at 31 Rhagfyr 2016
28.3%
Y flwyddyn hyd at 30 Medi 2016
28.0%
Y flwyddyn hyd at 30 Mehefin 2016
27.6%
Disgyblion Blwyddyn 1 a addysgir Cymraeg fel iaith gyntaf
24.7%
2025/26
Flwyddyn ynghynt
24.0%(2024/25)
Cyfran y disgyblion Blwyddyn 1 mewn ysgolion a gynhelir a oedd yn cael eu dysgu Cymraeg fel iaith gyntaf, o'r cyfrifiad ysgolion, a gynhelir ym mis Ionawr fel arfer.
Mae 7 ymrwymiad yn Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru 2026 i 2030 yn perthyn i'r briff hwn, yng ngeiriau'r Rhaglen ei hun. O dan bob un, gwelwch pa mor aml mae wedi'i godi yn y Seithfed Senedd.
Cynnig Gofal Plant newydd
Ehangu’r ddarpariaeth Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar drwy ein Cynnig Gofal Plant newydd.
Wedi'i godi mewn 14 araith. Yn fwyaf diweddar ar 28 Medi 2026, gan Mike Hedges. Wedi'i baru ar: “Mudiad Meithrin”.
Cynyddu cyfran y plant a’r bobl ifanc sy’n cael addysg cyfrwng Cymraeg ac yn gwella mynediad at addysg cyfrwng Cymraeg, gan osod targedau lleol i sicrhau twf cyson y ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg ym mhob ysgol.
Wedi'i godi mewn 50 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 8 Hydref 2026, gan Janet Finch-Saunders. Wedi'i baru ar: “Welsh-medium provision”.
Cynyddu nifer y myfyrwyr sy’n gallu cael mynediad at lwybrau trydyddol yn y Gymraeg, gan gefnogi a datblygu gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a gweithio gyda’r Coleg a Medr i gynyddu cyfleoedd i astudio’r Gymraeg fel pwnc.
Wedi'i godi mewn 4 araith. Yn fwyaf diweddar ar 28 Medi 2026, gan Anna Brychan. Wedi'i baru ar: “Coleg Cymraeg Cenedlaethol”.
Cefnogi cynnydd yn nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg drwy hyrwyddo a datblygu sgiliau Cymraeg ymarferwyr, a datblygu cyfleoedd sabothol newydd.
Wedi'i godi mewn 6 araith. Yn fwyaf diweddar ar 30 Medi 2026, gan Lis McLean. Wedi'i baru ar: “teach through the medium of Welsh”.
Cyhoeddi a gweithredu strategaeth newydd ar gyfer y Gymraeg gyda ffocws o’r newydd ar gynyddu nifer y siaradwyr i filiwn a mwy erbyn 2050, dyblu’r defnydd dyddiol o’r iaith, a sicrhau bod yr iaith yn perthyn i bob un ohonom yng Nghymru.
Gweithio i gryfhau gwydnwch y Gymraeg fel iaith gymunedol ac mewn gweithleoedd, gan weithredu argymhellion y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, a gweithio tuag at ddynodi ardaloedd o sensitifrwydd ieithyddol uwch a diogelu enwau lleoedd Cymraeg.
Wedi'i godi mewn 9 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 28 Medi 2026, gan Mair Rowlands. Wedi'i baru ar: “Commission for Welsh-Speaking Communities”.
Gweithio tuag at estyn Safonau’r Gymraeg i gyrff Llywodraeth y DU ac i wasanaethau sy’n gweithredu yng Nghymru, a sicrhau bod y Gymraeg wrth wraidd pob polisi cyhoeddus, gan gynnwys iechyd, tai, cynllunio, trafnidiaeth, addysg, diwylliant a’r economi.
Wedi'i godi mewn 5 araith a 2 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 13 Hydref 2026, mewn cwestiwn ysgrifenedig gan Jane Dodds. Wedi'i baru ar: “Welsh Language Standards”.
Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Datganiadau, dadleuon a deddfwriaeth yn y Cyfarfod Llawn ar y briff hwn, y mwyaf diweddar yn gyntaf. Mae sesiynau cwestiynau llafar wedi'u cyfrif yn y cyfraniadau isod.
Mae pob bar yn dangos cyfran areithiau a chwestiynau'r blaid honno yn y Seithfed Senedd oedd yn ymwneud â'r briff hwn, fel bod modd cymharu pleidiau mawr a bach. Mae'r llinell syth yn dangos y Siambr gyfan: 2.2%.
Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Seithfed Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2026.Dangos y ffigurau
Mis
Cyfraniadau
Mai 2026
0
Mehefin 2026
0
Gorffennaf 2026
0
Awst 2026
Dim cyfarfodydd
Medi 2026
84
Hydref 2026
16
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio
Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.
Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio
Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.
Mae'r Gweinidogion yn eu swyddi wedi'u rhestru uchod. Y gyfran yw'r rhan o areithiau a chwestiynau'r Aelod ei hun yn y Seithfed Senedd oedd yn ymwneud â'r briff hwn.
