Open SeneddEnglish

Biliau

Cyfreithiau newydd i Gymru, wedi'u hesbonio: beth fyddai pob Bil yn ei wneud, pwy fyddai'n cael eu heffeithio, beth mae Aelodau wedi'i ddweud amdano, a beth sy'n digwydd nesaf.

Sut mae Bil yn dod yn gyfraith yng Nghymru

Cyfraith newydd arfaethedig yw Bil. Daw'r rhan fwyaf gan Lywodraeth Cymru, ond gall unrhyw Aelod gynnig un. Mae'n mynd drwy bedwar cyfnod yn y Senedd, yna'n dod yn gyfraith pan fydd y Brenin yn ei llofnodi.

  1. 1. Cyfnod 1Mae pwyllgor yn edrych ar egwyddorion cyffredinol y Bil, yna mae'r Senedd yn pleidleisio arnynt.
  2. 2. Cyfnod 2Mae pwyllgor yn ystyried gwelliannau.
  3. 3. Cyfnod 3Mae'r Senedd gyfan yn ystyried gwelliannau.
  4. 4. Cyfnod 4Mae'r Senedd yn pleidleisio i basio'r Bil.
  5. 5. Cydsyniad BrenhinolMae'r Bil yn dod yn Ddeddf Senedd Cymru.

Mae rhai o gyfreithiau Senedd y DU hefyd yn newid pethau y mae'r Senedd yn gyfrifol amdanyn nhw, fel iechyd neu addysg yng Nghymru. Mae'r Senedd wedyn yn pleidleisio a yw'n cytuno. Cydsyniad deddfwriaethol yw'r enw ar hyn.

Biliau gerbron y Senedd

Bil Trethiant (Cymru)

  1. Cyfnod 1 (cyfnod presennol)
  2. Cyfnod 2
  3. Cyfnod 3
  4. Cyfnod 4
  5. Cydsyniad Brenhinol

Beth fyddai'n ei wneud

Dywed Llywodraeth Cymru y byddai'r Bil yn gwneud newidiadau technegol a gweinyddol i gyfreithiau treth presennol Cymru. Dywed y byddai'r newidiadau hyn yn gwneud y system dreth yn gliriach ac yn fwy effeithiol. Yn ôl y Gweinidog, byddai'r Bil yn galluogi Awdurdod Cyllid Cymru i rannu gwybodaeth ag awdurdodau lleol, i ddal rhai ad-daliadau yn ôl yn ystod ymchwiliad, ac i gynnal rhai arolygiadau tirlenwi heb gymeradwyaeth ymlaen llaw. Cyfraniadau: [1][2][3][4]

Pwy fyddai'n cael eu heffeithio

Byddai'n effeithio'n bennaf ar drethdalwyr a'u cynghorwyr sy'n delio ag Awdurdod Cyllid Cymru, ar awdurdodau lleol a fyddai'n cael gwybodaeth a rennir, ac ar fusnesau a allai wynebu arolygiadau tirlenwi. Cyfraniadau: [1][2][3][4]

Beth sydd wedi'i ddweud

  • Dywed Elin Jones (Plaid Cymru), y Gweinidog Cyllid, fod y pwerau'n gymesur ac yn ymateb i fylchau a nodwyd gan Awdurdod Cyllid Cymru a chynrychiolwyr trethdalwyr. Dywed fod arolygiadau tirlenwi ddirybudd eisoes yn bodoli yn Lloegr a'r Alban. Cyfraniadau: [1][2]
  • Dywed Cai Parry-Jones (Reform UK mai dim ond naw o bobl a ymatebodd i'r ymgynghoriad. Mae'n pryderu bod y Bil yn dileu cymeradwyaeth tribiwnlys ar gyfer rhai arolygiadau tirlenwi, ac mae'n gofyn pa dystiolaeth sy'n dangos bod hynny'n angenrheidiol. Cyfraniadau: [1]
  • Mae Huw Thomas (Llafur Cymru) yn croesawu'r nod o gasglu trethi datganoledig yn deg ac yn effeithlon. Mae'n gofyn am sicrwydd mai dim ond pan fo'n hanfodol y rhennir gwybodaeth ag awdurdodau lleol, ac am enghreifftiau ymarferol. Cyfraniadau: [1][2]
  • Dywed Elin Jones y byddai rhannu data wedi'i gyfyngu i ddibenion penodol ac y byddai'n rhaid iddo gydymffurfio â'r gyfraith diogelu data bresennol. Mae'n rhoi'r ardoll ymwelwyr arfaethedig fel enghraifft gynnar o pam mae rhannu'n bwysig. Cyfraniadau: [1]
  • Nododd John Clark (Reform UK) y gallai dal ad-daliadau yn ôl yn ystod ymchwiliad achosi problemau llif arian i drethdalwyr. Mae'n gofyn am safonau gwasanaeth cyhoeddedig ac adrodd ar ba mor hir y caiff ad-daliadau eu dal yn ôl. Galwodd y Gweinidog hyn yn bwynt synhwyrol a dywedodd y byddai'n ei ystyried. Cyfraniadau: [1][2]
  • Dywed Iain McIntosh (Reform UK) fod yr asesiad effaith yn dangos costau o £422,000 yn erbyn £2.6 miliwn o fuddion, gyda llawer ohono'n amser staff a ryddheir. Mae'n gofyn faint fyddai'n arbedion gwirioneddol. Dywed y Gweinidog fod y costau a'r buddion yn fach. Cyfraniadau: [1][2]

Beth sy'n digwydd nesaf

Mae pwyllgor o Aelodau yn casglu tystiolaeth ar y Bil a bydd yn adrodd. Yna mae pob Aelod yn pleidleisio a ydyn nhw'n cytuno â'r hyn y mae'n bwriadu ei wneud. Os nad ydyn nhw, nid yw'r Bil yn mynd ymhellach.

Dweud eich dweud

Mae pwyllgor yn gofyn am farn ar y Bil hwn tan 20 Tachwedd 2026. Ymateb i'r ymgynghoriad

Gallwch ddweud wrth eich Aelodau o'r Senedd beth rydych chi'n ei feddwl. Dod o hyd i'ch Aelodau.

Y sesiwn hyd yma

Y Bil ar wefan y Senedd

Wedi'i ysgrifennu gan AI ar 26 Hydref 2026 o 14 cyfraniad yn y Senedd ar 20 Hydref 2026. Mae pob pwynt yn cysylltu â'r hyn a ddywedwyd; gwiriwch cyn dyfynnu.

Wedi dod yn gyfraith yn ddiweddar

Mae'r cyfreithiau a basiwyd yn y Senedd ddiwethaf wedi'u rhestru yn archif y Senedd.

Daw Biliau'r Senedd a'u cyfnodau o'r tabl Cynnydd Biliau'r Senedd ar senedd.cymru. Rhestrir Biliau'r DU pan fydd eitem cydsyniad deddfwriaethol yn ymddangos ar agenda'r tymor hwn. Sesiynau a dadleuon yw eitemau agenda sy'n enwi'r Bil.