Official Opening of the Seventh Senedd

Lywydd, Aelodau o'r Senedd, foneddigion a boneddigesau,

Lywydd, Aelodau o’r Senedd, foneddigion a boneddigesau, pleser o'r mwyaf gennyf yw ymuno â chi ar achlysur agoriad y seithfed Senedd. Mae’r Siambr hon, y sefydliad hwn, sydd bellach mor briodol yn dwyn yr enw Senedd Cymru, wedi’i drwytho ag ysbryd gwasanaeth cyhoeddus. Ac, wrth gwrs, mae cryn dipyn yn fwy o Aelodau o’r Senedd yn bresennol heddiw nag oedd pan sefais yma ddiwethaf, ac mae yna lawer o wynebau newydd, yn ogystal, wrth gwrs, â phresenoldeb cysurlon wynebau cyfarwydd sydd, fel petai, ‘yma o hyd’. Mae hyn oll yn tystio i’r syniad o newid a pharhad sy’n dod mor amlwg i'r meddwl heddiw wrth i chi, ynghyd â phawb sy’n gweithio ym maes gwasanaeth cyhoeddus, ysgwyddo eich cyfrifoldebau pwysig ar ran pobl Cymru.

'Aros mae'r mynyddau mawr',

meddai'r bardd Ceiriog. 'Aros mae’r mynyddau mawr'. Yr oedd yn mynegi'r ymdeimlad hwnnw o gryfder parhaus a pharhad Cymru; y dygnwch hwnnw, y parhad hwnnw, y talodd yr hanesydd mawr o Gymru John Davies—a allai fod gyda ni heddiw yn y Siambr hon mewn mwy nag ysbryd yn unig—deyrnged iddo yng ngeiriau olaf ei waith meistrolgar A History of Wales:

'Canys gwydn yw'r hen genedl hon.'

'Canys gwydn yw'r hen genedl hon.'

Y dygnwch hwnnw, yr ymddengys i mi, yw'r hyn sydd mor hanfodol i'w ddiogelu. Mae hynny'n wir am iaith a diwylliant, wrth gwrs. ​​Rydym yn ffodus o gael fy nhelynores, Mared, gyda ni yn y Siambr hon heddiw, sydd wedi dod â hud traddodiad cerddorol Cymru i'r byd.

Mae'r dygnwch hwnnw'n wir am ein tir. Ni allai neb fod wedi methu â sylwi ar y modd y newidiodd union liwiau ein cefn gwlad yn ystod tonnau gwres yr haf hwn, nac ychwaith fod wedi methu â theimlo pryder dwys ynghylch yr hyn y mae hynny'n ei olygu i'n planed sy'n prysur newid. Rwy'n sicr ein bod ni i gyd yn rhannu'r pryder dwysaf hwnnw dros amgylchedd y wlad hon a ymddiriedwyd i'n gofal.

Mae'r dygnwch hwnnw'n wir am gymuned hefyd. Mae pobl Cymru, o bob cymuned a ffydd, yn haeddiannol enwog am gryfder eu hymdeimlad o berthyn. Yr wythnos nesaf, ynghyd â'r Frenhines a Thywysog Cymru, byddaf yn ymweld ag Aberfan i nodi pen-blwydd trist trychineb a ddaeth â Chymru i sylw, ac i galonnau, y byd i gyd, am y rhesymau mwyaf annioddefadwy. Rwy’n ddiolchgar iawn fod pobl o gymuned Aberfan gyda ni heddiw. Ni allai fod tystion gwell i gryfder ysbryd y Cymry ac ysbryd dynoliaeth.

Mae cymeriad a hunaniaeth Cymru wedi’u hadeiladu erioed ar gryfder ei lleoedd ac ar y berthynas o ymddiriedaeth, gwasanaeth a chymdeithasgarwch a geir ynddynt; y cysyniad unigryw Gymreig hwnnw o ‘gynefin’—y cysylltiad dwfn rhwng lle, pobl, diwylliant ac ymdeimlad o berthyn. Bûm erioed yn teimlo’n hynod freintiedig ac yn falch o fod wedi cael cysylltiad mor arbennig â Chymru, gyda’i hiaith, ei diwylliant a’i thirwedd, drwy gymaint o'm hoes.

Felly, wrth ichi fwrw ymlaen â’ch tasg o lywodraethu, gwyddom y byddwch bob amser yn cadw’r cryfderau cyffredin hynny mewn cof, ac yn tynnu ysbrydoliaeth ohonynt, wrth ichi weithio ar ran pobl y gornel hynod arbennig hon o'r ddaear.

Pob bendith ar eich gwaith er lles y wlad arbennig hon. Diolch yn fawr. [Cymeradwyaeth.]

Eich Mawrhydi, Lywydd, Aelodau'r Senedd, a gwesteion nodedig, mae hi'n anrhydedd cael annerch agoriad seremonïol y seithfed Senedd. Mae heddiw yn foment o ddathlu ac o adnewyddu.

Mae heddiw yn foment o ddathlu ac o adnewyddu. Down at ein gilydd wrth galon ein democratiaeth genedlaethol i nodi pennod newydd yn hanes Cymru a’i Senedd. Nid yw’r Senedd a agorwn heddiw yn ddim byd tebyg i rai’r gorffennol. Bydd Aelodau sy’n dychwelyd, fel fi, rwy’n gobeithio, yn sylwi nad yw’r Siambr hon sydd wedi’i hailgynllunio yn rhy fawr nac yn rhy fach, ond o’r diwedd yn addas ar gyfer Senedd ifanc sydd bellach wedi aeddfedu.

Wedi’i chryfhau o ran ei chapasiti i graffu, a gyda 96 o Aelodau wedi eu hethol o dan system gwbl gyfrannol, mae’n cynrychioli moment arwyddocaol yn esblygiad parhaus democratiaeth Cymru.

Dyma'r Senedd fwyaf cynrychiadol yn ein hanes. Mae'n adlewyrchu Cymru heddiw, a'r amrywiaeth o brofiadau, cefndiroedd a safbwyntiau sydd gennym ni fel cenedl. Mi fydd hynny yn cyfoethogi'r ddadl, yn cryfhau'r gwaith craffu ac yn helpu sicrhau bod lleisiau ein cymunedau yn cael eu clywed.

Lle bynnag dwi'n mynd yng Nghymru, dwi'n clywed pobl yn siarad am y dyfodol efo gobaith a disgwyliad newydd. Pan oedd Ei Diweddar Fawrhydi y Frenhines Elizabeth II yma ar gyfer agoriad y Senedd ddiwethaf, mi wnaeth hi ein hatgoffa ni pam rydyn ni yma yn y lle cyntaf:

'i fod yn llais i bobl Cymru, i gynrychioli eu buddiannau pan fydd penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd yn cael eu trafod a'u gwneud o fewn y muriau hyn.'

Ac mae'r cyfrifoldeb hwnnw ar bob un ohonon ni. Lle gallwn ni gydweithio, mi ddylen ni wneud hynny, oherwydd mae angen i'r penderfyniadau rydyn ni'n eu gwneud yma ddangos yr uchelgais a'r gobaith newydd sydd i'w gweld ledled Cymru.

Dydy'r Senedd ddim yn perthyn i unrhyw lywodraeth nac i unrhyw blaid wleidyddol. Mae'n perthyn i bobl Cymru. Mae hi yno i'w cynrychioli nhw, i ddeddfu ar eu rhan ac i sicrhau bod y rhai sydd mewn grym yn atebol am eu penderfyniadau.

Mae gennym oll ran i’w chwarae i sicrhau nad yw’r Senedd hon yn siambr adlais ond yn ddrych a ddelir i fyny i bobl Cymru a all, yn eu tro, ddweud gyda hyder a balchder fod eu gwerthoedd, eu gobeithion, a’u gweledigaeth ar gyfer y dyfodol wedi eu hadlewyrchu yn ôl yn y penderfyniadau a wnawn.

Mae heriau sylweddol yn wynebu Cymru. Mae teuluoedd, cymunedau a busnesau yn edrych tuag atom i helpu i adeiladu dyfodol mwy ffyniannus, teg a diogel. Maent yn disgwyl i ni weithio’n galed, gwrando’n ofalus, a, lle bynnag y bo modd, cydweithio er budd ein cenedl. Byddant, yn gywir, yn ein pwyso a mesur nid yn unig drwy rym ein dadleuon, ond ein gallu i wella eu bywydau beunyddiol.

Mae hefyd gennym gyfrifoldeb tuag at y rhai sy’n ein dilyn ni. Ceidwaid ein Senedd yn unig ydym ni, yn union fel ar gyfer ein planed. Bydd penderfyniadau a wneir yn ystod y Senedd hon yn helpu i lunio'r Gymru a etifeddir gan genedlaethau'r dyfodol. Mae'r cyfrifoldeb hwnnw yn gofyn inni edrych y tu hwnt i heriau disyfyd yn unig a chanolbwyntio ar ffyniant a gwydnwch hirdymor ein cenedl.

Nid o fewn y waliau hyn yn unig y mae gwaith y Senedd yn digwydd, chwaith. Caiff ei gryfhau drwy ymgysylltu â chymunedau, llywodraeth leol, cymdeithas sifil a thu hwnt. A beth bynnag yw ein gwahaniaethau, rydym yn rhannu nod cyffredin: gwasanaethu'r bobl sydd wedi rhoi eu hymddiriedaeth ynom gyda gostyngeiddrwydd ac uniondeb.

Mae heddiw hefyd yn gyfle i ddathlu Cymru ei hun: ein cymunedau, ein diwylliant, ein hieithoedd, a'r ysbryd sy'n ein huno ni fel cenedl. Rydyn ni'n hen genedl, ond yn genedl sydd efo hyder ac uchelgais newydd. Ac mae hynny i'w weld yn arbennig ymhlith ein pobl ifanc.

Lywydd, mae tymor byrrach y Senedd hon yn rhoi ymdeimlad newydd o frys i'n gwaith ni. A dwi'n gwybod ein bod ni i gyd eisiau gweld newid—newid fydd yn gwneud gwahaniaeth go iawn i fywydau'r bobl rydyn ni yma i'w gwasanaethu.

Gallwn ni i gyd ddangos y gall y Senedd hon fod yr un fwyaf uchelgeisiol, cydweithredol a chynhyrchiol erioed. Mae arnom ddyled i bobl Cymru, sy’n haeddu dim llai. Diolch yn fawr.